Lollige dwaasbouw of echte folly?

Theehuis borgtuin Verhildersum

Soms kom je een term tegen die eruit springt. Een enkele keer blijven namen zelfs hangen en ‘vragen’ eigenlijk om er iets mee te doen. Zo ook met dwaasbouw en folly en helemaal in combinatie met statement. Zijn follies dwaas en onverstandig, mal en gek of onbezonnen en lollig (tegelijk)? Het kan allemaal, want deze betekenissen horen bij ‘foolish’, waar folly vandaan komt en fool is zot, dwaas, idioot. Wel eens van folly, dwaasbouw of vermaaksarchitectuur gehoord? Misschien denk je aan dwaze gebouwen, dus die er gek of onwerkelijk uitzien. Dat klopt, want het het zijn rare onverwachte gebouwtjes in de openbare ruimte. Een folly of follie bouw je eigenlijk voor de lol en soms heeft ie nut of zit er een diepere gedachte achter, maar dat hoeft niet.

Follies in Nederland

De Friezen hebben in Haskerdijken een folly als rijksmonument. In Norg is er elk jaar follyfestival Folly Art Norg: ‘een uniek evenement in Nederland’, natuurlijk inclusief ontwerpwedstrijd en prijs. De organisatie omschrijft folly als “een bouwwerk met opzet zonder functie, landschap art, vermaakarchitectuur en kunst in de openbare ruimte.” De Noorderkrant kopte onlangs ‘Nutteloze bouwsels in Norg’. Je kunt ze deze week nog t/m 29 augustus bekijken via een wandeling langs 16 folly’s rond Norg. Ook is er een kopje thee te krijgen, helaas niet in een theefolly of tuinhuis, maar wel lekker buiten in de theetuin. In Ede is een stichting voor follies, tuinsieraden en vermaaksarchitectuur. De voorzitter vertelt: “Follies zijn óf exotische of historiserende tuinhuizen (de ‘oude’ tuinfollies) óf zelfbouw en spontaan gemaakt – amateurbouwsels.” Hoe lollig, gek of juist hoe dwaas is een folly? Oordeel zelf!

Foto: Joost van Os via Pexels.com

Follies kunnen tijdelijk of blijvend zijn en zijn zeker niet uniek voor deze tijd; de eerste dateren minimaal van de 18e eeuw. Vaak markeren ze een overgang in het landschap: van vasteland naar voormalige zeebodem, van land naar water of van berm naar weg. Moderne follies maken ook vaak een statement. Een goed voorbeeld hiervan is een compleet fort als protest tegen oprukkende nieuwbouw in Amersfoort.

Lollig of dwaas in het mooiste dorp van Het Hogeland en Nederland

Wat is er toch in Winsum aan de hand?
Dwaze gemeente geeft blijk van absoluut gebrek aan gezond verstand
En plant groot en hoog bouwsel op markeerpunt van land en water
Dit is echt niet goed doordacht voor later
Jaagpad, monumenten, beschermd dorpsgezicht, groen en historie
Men heeft klaarblijkelijk geen enkel oog voor bestaand moois en memorie
Twintig jaar lang een leeg centrum moet volstaan
Nu is het echt hiermee gedaan
Statement en prestige lijken voorop te staan
Want er moet toch echts iets gebeuren
Nog langer kunnen we echt niet met de grond leuren
Wat er komt maakt niet uit
We doen gewoon maar wat, vooruit!
Diverse alternatieven zijn al de revue gepasseerd
Maar van geen één was de gemeente gecharmeerd
Haven of anderszins een toeristisch gebied
Dat is helaas niet wat de gemeente erin ziet

Kosten en moeite werden zeker wel gespaard
Om het jarenlange miljoenengat in de begroting dat was vergaard
Toch ineens zo snel en prijstechnisch aantrekkelijk mogelijk op te vullen
Want er waren al veel te veel vaste lasten met zoveel nullen
Daarom een vastgoedbureau ingeschakeld dat een ontwerp opleverde dat ging gepaard
Met voor velen verleidelijke maar wel onjuiste, niet realistische artist’s impressies
Inclusief landschappelijke concessies:
Van een kaarsrechte bebouwde kade langs het toch echt afbuigende Winsumerdiep
Ach, die kromme lijn recht maken, is zo gepiept!
Het klinkt niet echt aardig,
Maar het resultaat is werkelijk betreurenswaardig
Is dit echt gemaakt met compassie, deskundigheid en professie?
Of is het niet meer dan een minimale gemeentelijke concessie
Want alles moet blijkbaar wijken voor dadendrang en progressie

Was dit maar een lolletje of ging het om een dwaas en lollig bouwwerk, een follietje
Nee, het bovenstaande is helaas geen dolletje,
Maar wel een folly in de letterlijke zin:
Dwaze handeling of dwaas idee als begin,
Dan tekortschietend beleid
En tot slot gebrek aan realiteitszin en vooruitziendheid
Kortom, een buitensporig duur en onrendabel project
Met een extravagant gebouw in een dure smaak
Wat is het effect en wat is correct:
Lollige dwaasbouw of echte folly?
Dat is nog even afwachten, want het project is nog in de maak
Echter voor nu ligt de conclusie voor de hand
Liefhebbers van erfgoed en groen verzetten zich met hand en tand
En concluderen zonder sneren
We zien dwaasheid heersen waar begeerte lijkt te regeren

Ondertussen mijmeren liefhebbers van tuintheehuizen misschien wel over een historisch realistische folly of gek maar functioneel tuinhuis in het nu nog groene centrum van Winsum…dat zou pas leuk, mal of lollig zijn (of allemaal). Is er iemand die voor de lol een ontwerpwedstrijd wil uitschrijven en een prijs beschikbaar wil stellen? Er is enige haast bij want er schijnen plannen te zijn voor de groene oase langs het Winsumerdiep en het aangrenzende gebied

Thee Borgtuin Verhildersum
Tuinprieel in de Borgtuin, gelegen aan de rand van het water dat de gehele tuin omringt.
Het prieel is ingericht om er thee te drinken en geplaatst ter herinnering aan mw. T.F. Clevering-Meyer die met hoofd en hart en handen landgoed Verhildersum een brede plaats gaf in de Ommelanden

Hier nog een echte impressie van een historisch theehuis aan het water in de tuin van borg Verhildersum in Leens.

Eén opmerking over 'Lollige dwaasbouw of echte folly?'

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: